Nieuw roer

In de zomer van 2023 wordt ik door de eigenaren van deze 9 meter Huitema motorschouw gevraagd om een oordeel te geven over hun roer. De vraag is herstel of nieuwbouw. Op een regenachtige dag in Juli rijd ik naar het mooie Blokzijl en ontmoet de eigenaren. Op basis van de foto was al min of meer tot de conclusie gekomen dat het nieuwbouw moest worden maar nadat ik de patiënt in werkelijkheid gezien had was het snel duidelijk: nieuwbouw. Ondanks dat het een stevig roer met een dikte van 44mm is, zijn een aantal problemen in het verleden niet goed aangepakt. Verschillende rottende delen waren vervangen door kit! Goed om het seizoen mee door te komen maar daarna moet het probleem wel goed aangepakt worden. Ook het helmhout was, met een dikte van slechts 2 cm, te dun en daardoor te fragiel. Wat volgde was een leuke middag waarin we van gedachten wisselde en ik de mogelijkheden voor een nieuw roer aangaf. We spraken af dat ze het roer in het najaar zouden brengen, eerst moest er nog een vakantie gevierd worden!

De werkzaamheden zijn intussen (februari 2024) flink gevonderd en zijn het rer en helmhout klaar om afgewerkt te worden.

Elke klus begint met het vlakken en schaven van het ruwe hout. In dit geval zijn dat 4 planken van elk 3 meter lang bij 25cm breed en 5,3cm dik. Het hout kies ik zodanig dat er geen spinthout of knoesten zichtbaar zijn zodat ik de planken mooi kan uitzagen. Daarna wordt elke plank gevlakt, wordt er een haakse kant aan geschaafd en vervolgens op dikte gebracht. Op de zaagtafel worden ze op de uiteindelijke breedte gezaagd waarna ik ze op de tafel langs elkaar leg om te bepalen of het allemaal past.

door de vandiktebank In de herfst van 2023 heeft de eigenaar het roer en helmhout gebracht en ben ik begonnen met het tekenen. Op dit moment (november 2023) heb ik beide tekeningen af en begin ik binnenkort met de bouw. Uiteraard kan het vervolg via de site gevolgd worden. 

Bij het maken van een ontwerp is de hoek tussen de lange plank, aan de voorkant van het roer en het dichtst tegen de spiegel van het schip, het belangrijkste. Bij dit roer is die hoek 17.4 graden. Met een digitale hoekmeter zet ik de lijn op het hoek uit.

Om de planken onderling te verbinden maal ik gebruik van zogenaamde doken. RVS pinnen van 8mm dik en 8 centimeter lang. Met mijn 60 jaar oude langgatboormachine worden er ruim 30 gaten geboord. Deze doken zorgen er enerzijds voor dat de planken onderling in de hoogte netjes uitlijnen en anderzijds voor stevigheid. Een tijdrovend proces maar je hebt er daarna jaren plezier van.  

Dit roer bestaat uit 4 verticale planken die ik in twee paar van ieder 2 planken aan elkaar zet. Zoals je op de foto’s kunt zien gebruik ik veel klemmen en u-profielen die ervoor voor zorgen dat het allemaal recht blijft. Bij het klemmen is het belangrijk dat de kopse kanten worden beschermd met een lat. Zou je dat niet doen dan is de kans groot dat de haakse zaagsnede wordt beschadigd en dat ga je uiteindelijk zien. Verder kies ik alleen klemmen die niet langzaam terugdraaien. Dat zie ik nog eens gebeuren bij merkloze klemmen waarbij de de spankracht na verloop van tijd afneemt en dat wil je niet. In mijn geval gebruik ik louter klemmen van Bessey en je kunt er nooit genoeg van hebben. Het geheel laat ik een nacht liggen zodat ik de volgende dag de 2 delen met elkaar kan verlijmen.  

Als de planken onderling verlijmd zijn kan het roer worden uitgezaagd. Daarvoor maak ik altijd een ma van dik karton (stucloper). Het uitzagen zelf is, nadat ik de vorm met een stift op het hout heb overgebracht, is zo gedaan. De rechte lijnen zaag ik met de invalcirkelzaag uit, de rest met de decoupeerzaag. Omdat dit roer 44 millimeter dik is, is het aan te raden om een goede zaag te gebruiken. In mijn geval gebruik ik de Mafell met een W1 zaagje. De zaagsnede is, zelfs in dit dikke hout, perfect haaks en de je kunt heel makkelijk de rondingen volgen zonder dat het hout verbrand of je de radius niet kunt maken. 

Nu de vorm is uitgezaagd volgt de afwerking. Alle scherpe randen worden met een frees afgerond, de uitsparingen voor de beugels gezaagd en de voor- en achterzijde van de hak worden in profiel gezaagd en geschuurd.

Laatste afwerking is het aanbrengen van de klampen. Een zeer precies werkje omdat de klampen de positie van het helmhout bepalen. Iets te hoog of te laag kan nadelige gevolgen hebben bij het afhangen van het roer, dus daar besteed ik veel tijd. In dit geval beschik ik over het oude roer en heb ik dus enige houvast. Tegelijkertijd wil ik niet de oude fouten overnemen en ben ik een paar uur bezig om niet alleen de klampen te monteren maar ook de klik erop aan te passen zodat ook het helmhout, dat ik intussen gemaakt heb, er netjes op gelegd kan worden en dat er voldoende speling met het achterdek blijft.

De combi van roer en helmhout vind je op deze pagina.

Inmiddels zijn er 3 lagen expoxy primer aangebracht en volgen deze week nog 2 lagen HB coating en 2 lagen primocon. Het helmhout (zie ook deze pagina) heeft al haar beslag aangemeten gekregen en wordt momenteel gelakt. Nadat het onderwatergedeelte van het roer is geschilderd volgt het aflakken van het gedeelte boven de waterlijn en monteer ik nog een messing strip ter bescherming van de klik. Dit alles volgt in de komende weken.

Het is nu maart 2024 en het roer is geheel klaar. In de afwerking zitten, mede door de prins, veel uurtjes. Halverwege april wordt het roer afgehangen en kan de eigenaar er weer jaren mee vooruit.