Fijnstoffilter

Het nut en de noodzaak van een fijnstoffilter in de houtwerkplaats

In een houtwerkplaats komt veel fijn stof vrij. Van zaagsel tot kleinere deeltjes die vrijkomen bij het schuren, frezen en snijden van hout. Dit stof is niet alleen vervelend voor de werkplek, maar kan ook schadelijk zijn voor je gezondheid en de omgeving. Het installeren van een fijnstoffilter die deeltjes tot 1 micron effectief uit de lucht filtert, is daarom niet alleen een verstandige keuze, maar ook een noodzakelijke maatregel om de werkplek veiliger en gezonder te maken.

Gezondheidsrisico’s van Houtstof

Houtstof is meer dan alleen een irritatie voor de ogen en de luchtwegen. Langdurige blootstelling aan fijn houtstof kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, zoals ademhalingsaandoeningen (bijvoorbeeld astma of chronische bronchitis) en zelfs longkanker. De deeltjes die kleiner zijn dan 2,5 micron (PM2,5) kunnen diep in de longen doordringen en het risico op deze aandoeningen vergroten. Deeltjes die kleiner zijn dan 1 micron (PM1) zijn zelfs nog gevaarlijker, omdat ze de longblaasjes kunnen bereiken en het lichaam moeilijker in staat is deze deeltjes af te voeren.

Wat is een Fijnstoffilter?

Een fijnstoffilter is een luchtzuiveringssysteem dat specifiek ontworpen is om kleine deeltjes uit de lucht te verwijderen. Filters die tot 1 micron kunnen filteren, zijn in staat om de fijnste deeltjes, die vaak door het menselijk oog niet zichtbaar zijn, effectief op te vangen. Een dergelijk filter werkt doorgaans met een combinatie van filtersystemen, zoals HEPA (High Efficiency Particulate Air), die een hoge efficiëntie hebben bij het vangen van zeer kleine deeltjes.

Voordelen van een Fijnstoffilter in de Werkplaats

1. De voordelen zijn in 5 kernwoorden samen te vatten:
2. Gezondheid en Veiligheid
3. Verbeterde Luchtkwaliteit
4. Preventie van Brandgevaar
5. Langere Levensduur van Apparatuur
6. Betere Werkomstandigheden

De bouw

Nu beschikt mijn werkplaats over afzuiging op alle stationaire en mobiele machines. De stationaire machines zijn voorzien van een vaste afzuiging van 3000m3/h, voldoende om het meeste stof af te zuigen. De handmachines worden op een losse stofzuiger aangesloten. Ogenschijnlijk zou dat voldoende moeten zijn maar na een seizoen klussen vormt er zich overal een laagje stof en ben ik een dag bezig om alles weer schoon te maken. De laatste keer dat ik dat aan het doen was stelde ik me de vraag dat een deel van het stof gewoon door mij wordt ingeademd, ook al draag ik mondbescherming. Het werd dus tijd voor extra maatregelen.

Op de eerste foto zit u het eindresultaat: een doos met inhoud die elektronisch wordt aangestuurd.

Het filter bestaat uit een aantal onderdelen, namelijk een voorfilter (zichtbaar op de foto), daarachter een tweede filter dat delen tot 1 micron filtert (niet zichtbaar), een motor en een onderdrukmeter. Het voorfilter is vervangbaar en het tweede, het fijnfilter, hoeft in principe niet vervangen te worden. Beide kunnen met perslucht schoon gemaakt worden en vandaar dat er aan de voorzijde een afneembaar frame is gemaakt.

Op de tweede foto zijn de motor en de onderdrukmeter zichtbaar. De functie van de eerste zal duidelijk zijn: de motor zorgt voor het aanzuigen van de ‘vuile’ lucht. De onderdrukmeter geeft het drukverschil tussen de binnenzijde van de kist en de omgeving weer. Des te voller de filters des te groter de onderdruk wordt omdat de motor steeds minder lucht kan aanzuigen omdat de filter feitelijk verstopt raken. Als de onderdruk te groot wordt is het tijd om het voorfilter te vervangen en het fijnfilter schoon te blazen.

De derde foto toont het filter op z’n uiteindelijke plek. De uitstroomopening en de onderdrukmeter zijn duidelijk zichtbaar.

Aansturing

Voor de aansturing had ik kunnen kiezen voor een simpele aan/uit knop, maar omdat stof van 1 micron niet zichtbaar is leek mij een elektronische aansturing beter. Gelukkig heeft onze oudste zoon Matthijs verstand van elektronica dus is hij ingeschakeld om de ‘hardware’ te verzorgen en schrijf ikzelf de software. Als basis gebruiken we een component dat middels een laser de hoeveelheid en het aantal stofdeeltjes in een bepaalde ruimte meet en die informatie digitaal doorgeeft. Als ‘rekeneenheid/computer’ gebruiken we een Arduino bordje, waarop een microcontroller is gemonteerd die middels eenvoudige computerinstructies met allerlei randapparatuur kan communiceren. Ze worden ook veel gebruikt voor Internet of Things (IoT) toepassingen. Voor onze Lemsteraak Rinkelein hebben we er verschillende ingezet. Een Arduino reageert op waterlekkage waarna er automatisch een SMS naar ons wordt gestuurd, een tweede module zet de informatie van de nautische instrumenten (NMEA2000) om in het meer bruikbare NMEA0183 protocol en verstuurd dat over WiFi zodat de plotter deze informatie draadloos kan ‘lezen’ en op de kaart projecteert. Voor zeer veel toepassingen te gebruiken en als u er meer over wilt weten, neem dan contact met me op.

Maar terug naar de aansturing van het filter. De schakelunit is zodanig geprogrammeerd dat de motor wordt ingeschakeld als het fijnstofgehalte boven de 20 micron komt en weer wordt uitgeschakeld als de waarde onder de 5 micron is gezakt. In de praktijk slaat de motor aan als ik veel met de hand aan het schuren ben en slaat dan na een half uurtje weer af. Het resultaat mag er wezen want ik merk een duidelijk verschil; de hoeveelheid fijnstof die neerdaalt in de werkplaats is aanzienlijk minder en ik heb veel minder last van m’n longen.      

Het meeste freeswerk kan met behulp van een freestafel gedaan worden. Vaak is dit efficienter, preciezer en veiliger dan uit de hand frezen. Maar niet elk werkstuk leent zich hiervoor. En natuurlijk speelt ook de ervaring met het werken met een bovenfrees een rol, evenals de persoonlijke voorkeur.
Hoe het ook zij, wanneer je regelmatig met een bovenfrees werkt, is het verstandig om een dergelijk hulpmiddel te hebben.
Soms is het ook de enige keus die je hebt. Een vuistregel is, dat wanneer je frezen gebruikt met een diameter van meer dan 30 mm, het veel veiliger is om met een bovenfrees te werken die onder het tafelblad gemonteerd is. Ook van belang is dat voor het juiste toerental wordt gekozen, en dat de freesgeleider zo ingesteld is, dat het profiel in meerdere bewerkingen tot stand komt.